پستانک کودک؛ آیا واقعاً انتخاب اشتباهی است؟

استفاده از پستانک برای کودک نه ذاتاً انتخاب اشتباهی است و نه می‌توان برای همه کودکان یک نسخه واحد پیچید. پستانک در ماه‌های ابتدایی می‌تواند به آرام کردن نوزاد کمک کند و هنگام خواب با کاهش خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد همراه باشد؛ در مقابل، استفاده طولانی‌مدت از آن می‌تواند خطر بعضی مشکلات دهان و دندان و عفونت گوش میانی را افزایش دهد. برای نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند نیز بهتر است معرفی پستانک تا زمانی که شیردهی به‌خوبی تثبیت شده، به تعویق بیفتد.

اما ماجرا فقط به مزایا و معایب پستانک ختم نمی‌شود. بسیاری از والدین زمانی که کودک به آنها وابستگی زیادی پیدا می‌کند یا برای آرام شدن مدام به پستانک نیاز دارد، به دنبال راه‌هایی برای ایجاد احساس امنیت و آرامش بیشتر در او هستند. فعالیت‌های آرام و متمرکزکننده مثل بازی‌های فکری می‌توانند در کنار سایر روش‌های تعامل با کودک، فرصت خوبی برای گذراندن زمان مشترک و ایجاد یک فضای امن و آرام فراهم کنند. اگر به دنبال چنین فعالیت‌هایی هستید، می‌توانید گزینه‌های مختلف را در مجموعه بازی فکری کودکان ببینید.

از طرف دیگر، داده‌ای از یک نظرسنجی نشان می‌دهد ۶۳ درصد والدین بریتانیایی گفته‌اند به دلیل استفاده از پستانک با نوعی قضاوت روبه‌رو شده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد فشار اجتماعی هم می‌تواند در تصمیم والدین نقش داشته باشد.

چرا استفاده از پستانک کودک این‌قدر بحث‌برانگیز شده است؟

پستانک یکی از آن وسایل ساده‌ای است که تقریباً همه می‌توانند درباره‌اش نظر بدهند. ممکن است یک نفر بگوید کودک را آرام می‌کند، شخص دیگری نگران دندان‌هایش باشد و فرد دیگری معتقد باشد کودک باید بدون پستانک بخوابد.

مشکل از جایی شروع می‌شود که این دیدگاه‌های متفاوت به جای ارائه اطلاعات، تبدیل به قضاوت درباره والدین می‌شوند.

در نظرسنجی مورد اشاره، ۳۶ درصد والدین گفته‌اند از سوی افراد غریبه درباره استفاده از پستانک مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. ۳۰ درصد نیز این فشار را از والدین دیگر تجربه کرده‌اند و پس از آن دوستان، والدین خودشان و حتی شریک زندگی قرار داشته‌اند.

چرا یک وسیله ساده تا این اندازه قابل قضاوت می‌شود؟

چون پستانک چیزی است که در فضای عمومی کاملاً دیده می‌شود. وقتی کودک در پارک، فروشگاه، مهمانی یا کافه پستانک دارد، دیگران به‌راحتی متوجه آن می‌شوند و ممکن است احساس کنند حق دارند درباره این انتخاب نظر بدهند.

در حالی که آنها از شرایط واقعی آن خانواده خبر ندارند؛ نمی‌دانند کودک چقدر بی‌قرار است، چه زمانی از پستانک استفاده می‌کند، آیا کودک با شیر مادر تغذیه می‌شود، والدین چه روش‌هایی را امتحان کرده‌اند یا اصلاً چرا تصمیم گرفته‌اند از پستانک استفاده کنند.

پستانک کودک چه فوایدی دارد؟

پستانک صرفاً وسیله‌ای برای ساکت کردن کودک نیست. مکیدن غیرتغذیه‌ای در نوزادان می‌تواند نقش آرام‌کننده داشته باشد و در بعضی شرایط حتی کاربرد پزشکی پیدا کند.

آکادمی دندان‌پزشکی کودکان آمریکا استفاده از پستانک را، با توجه به نیاز نوزاد و ترجیح والدین، قابل حمایت می‌داند. این نهاد اشاره می‌کند که پستانک در ماه‌های ابتدایی می‌تواند به آرام کردن نوزاد کمک کند، برای نوزادان نارس در تکامل رفلکس مکیدن مفید باشد و هنگام بعضی اقدامات پزشکی درد و ناراحتی را کاهش دهد. همچنین شواهد مربوط به کاهش خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد یکی از دلایلی است که استفاده از پستانک را در اوایل زندگی مورد توجه قرار داده است.

یکی از مهم‌ترین کاربردهای پستانک، زمان خواب است.

آکادمی اطفال آمریکا توصیه می‌کند پستانک هنگام خواب شبانه و چرت روزانه در اختیار نوزاد قرار گیرد، زیرا شواهد موجود نشان می‌دهند این کار می‌تواند خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد را کاهش دهد. اگر پستانک بعد از خواب از دهان کودک خارج شد، لازم نیست والدین دوباره آن را داخل دهانش بگذارند.

این توصیه البته به معنی آن نیست که پستانک جایگزین سایر اصول خواب ایمن است. خوابیدن نوزاد به پشت، استفاده از سطح خواب سفت و مناسب، دور نگه داشتن بالش، پتوهای شل، اسباب‌بازی و سایر وسایل نرم از محل خواب همچنان اهمیت دارد.

آیا پستانک کودک به دندان‌ها آسیب می‌زند؟

این نگرانی کاملاً بی‌دلیل نیست، اما زمان استفاده اهمیت زیادی دارد.

مشکل اصلی معمولاً استفاده طولانی‌مدت و مداوم است، نه اینکه کودک در ماه‌های ابتدایی زندگی گاهی پستانک داشته باشد.

آکادمی دندان‌پزشکی کودکان آمریکا اعلام کرده است که ادامه عادت مکیدن پستانک بعد از ۱۲ ماهگی می‌تواند خطر عفونت گوش میانی را افزایش دهد و استفاده بعد از ۱۸ ماهگی ممکن است روی رشد ساختارهای دهان و صورت اثر بگذارد. ادامه این عادت می‌تواند با مشکلاتی مانند بازماندن جلوی دندان‌ها از تماس مناسب، کراس‌بایت خلفی و برخی انواع ناهماهنگی فکی همراه باشد. این نهاد توصیه می‌کند عادت مکیدن غیرتغذیه‌ای تا ۳۶ ماهگی متوقف شود.

بنابراین مسئله فقط «پستانک داشتن یا نداشتن» نیست؛ مدت و الگوی استفاده مهم است.

اگر نوزادی در ماه‌های ابتدایی برای آرام شدن یا خوابیدن از پستانک استفاده می‌کند، این وضعیت با کودکی که سال‌ها و برای ساعت‌های طولانی به‌طور مداوم پستانک در دهان دارد یکسان نیست.

به همین دلیل، نمی‌توان تمام استفاده از پستانک را با یک حکم کلی «خوب» یا «بد» توصیف کرد.

آیا پستانک باعث دیر حرف زدن کودک می‌شود؟

نگرانی درباره تأثیر پستانک بر گفتار یکی از دلایلی است که بعضی والدین به سراغ حذف آن می‌روند، اما این موضوع به سادگی چیزی که در شبکه‌های اجتماعی گفته می‌شود نیست.

در مورد مشکلات گفتاری، عوامل بسیار زیادی از جمله شنوایی، رشد زبانی، توانایی‌های حرکتی دهان، تعاملات کودک با اطرافیان و وضعیت کلی رشد اهمیت دارند.

بنابراین اگر کودکی پستانک استفاده می‌کند و والدین درباره گفتار او نگرانی دارند، بهتر است خود پستانک را تنها علت فرض نکنند.

در مقابل، اگر استفاده از پستانک بسیار طولانی و مداوم شده، کاهش تدریجی آن می‌تواند از نظر سلامت دهان و رشد طبیعی ساختارهای دهانی تصمیم منطقی‌تری باشد. آکادمی دندان‌پزشکی کودکان آمریکا نیز بیشتر روی پیامدهای دهانی و فکی استفاده طولانی‌مدت تأکید کرده است.

آیا پستانک باعث قطع زودتر شیردهی می‌شود؟

این یکی از بحث‌های قدیمی درباره پستانک است و پاسخ آن به اندازه‌ای که گاهی گفته می‌شود قطعی نیست.

برخی مطالعات مشاهده‌ای بین استفاده از پستانک و کوتاه‌تر شدن مدت شیردهی ارتباط پیدا کرده‌اند، اما این ارتباط لزوماً به معنی علت و معلول نیست. ممکن است خانواده‌هایی که در شیردهی مشکل دارند یا قصد دارند زودتر شیردهی را کاهش دهند، بیشتر به پستانک روی بیاورند.

بررسی‌های با کیفیت بالاتر نیز تصویر پیچیده‌تری ارائه کرده‌اند. گزارش فنی آکادمی اطفال آمریکا بر اساس مرور کاکرین اشاره می‌کند که در نوزادان سالمی که شیردهی را آغاز کرده‌اند، استفاده از پستانک لزوماً مدت شیردهی را تا چهار ماهگی کاهش نمی‌دهد.

با این حال، آکادمی اطفال آمریکا همچنان توصیه می‌کند در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، معرفی پستانک تا زمانی که شیردهی به‌خوبی تثبیت نشده است به تعویق بیفتد. زمان لازم برای این تثبیت برای همه مادر و نوزادها یکسان نیست.

پس اگر نوزاد تازه متولد شده و هنوز شیردهی به ثبات نرسیده، عجله برای استفاده از پستانک منطقی نیست.

اما این موضوع با ممنوعیت همیشگی پستانک تفاوت دارد.

پستانک برای خواب نوزاد چه زمانی مناسب است؟

یکی از کاربردهایی که شواهد علمی بیشتری پشت آن وجود دارد، پیشنهاد پستانک هنگام خواب است.

آکادمی اطفال آمریکا توصیه می‌کند پستانک هنگام خواب شبانه و چرت روزانه پیشنهاد شود. اگر نوزاد آن را نمی‌خواهد، نباید مجبورش کرد. اگر هم بعد از خواب پستانک از دهانش افتاد، نیازی نیست والدین دوباره آن را در دهان کودک قرار دهند.

نکته مهم درباره ایمنی این است که پستانک نباید با بند، زنجیر، اسباب‌بازی یا وسیله‌ای به لباس یا بدن نوزاد وصل شود.

این کار می‌تواند خطر خفگی یا گیر کردن وسیله را ایجاد کند و با توصیه‌های خواب ایمن مغایر است.

همچنین اگر کودک پستانک را نمی‌پذیرد، نباید به زور به او داده شود. پستانک یک ابزار اختیاری برای آرام کردن یا خواب است، نه مهارتی که هر نوزاد باید حتماً یاد بگیرد.

چرا بعضی والدین به خاطر نظر دیگران پستانک را از کودک می‌گیرند؟

داده‌های منتشرشده درباره قضاوت والدین دقیقاً همین مسئله را نشان می‌دهد.

در نظرسنجی برند مام، ۲۸ درصد والدین گفته‌اند که پستانک را به دلیل نظر منفی دیگران از کودک گرفته‌اند. همچنین ۲۷ درصد گفته‌اند برای دور ماندن از قضاوت، از حضور در مکان‌های عمومی یا رویدادهای اجتماعی اجتناب می‌کنند.

البته باید تأکید کنم که این داده‌ها حاصل یک نظرسنجی تجاری هستند و نمی‌توان آنها را به کل والدین جهان تعمیم داد. اما حتی با همین محدودیت، موضوعی را نشان می‌دهند که در زندگی واقعی بسیاری از والدین قابل مشاهده است: فشار برای اینکه «والد کامل» باشیم.

مشکل زمانی ایجاد می‌شود که نظر دیگران جای ارزیابی واقعی نیاز کودک را بگیرد.

ممکن است یک والد فقط به این دلیل پستانک را از کودک بگیرد که کسی در یک مهمانی گفته «هنوز پستانک می‌خورد؟»، در حالی که تصمیم درست باید بر اساس سن کودک، میزان استفاده، وضعیت دندان‌ها، خواب، شیردهی و شرایط کلی او گرفته شود.

چرا والدین احساس می‌کنند برای هر تصمیم باید جواب درست را پیدا کنند؟

فرزندپروری پر از تصمیم‌هایی است که پاسخ واحد ندارند.

شیردهی یا شیر خشک، خواب مستقل یا هم‌اتاقی، استفاده از پستانک، روش آرام کردن کودک و حتی اینکه چه زمانی یک عادت را کنار بگذاریم، همگی به شرایط کودک و خانواده بستگی دارند.

کارولین سولو، درمانگر حوزه خانواده، در گفت‌وگو با «پرنتس» توضیح داده است که والدین ممکن است احساس کنند برای هر تصمیم دو گروه متضاد وجود دارد و اگر انتخابشان با یکی از این گروه‌ها هماهنگ نباشد، مورد انتقاد قرار می‌گیرند.

مورگان دیکسون، درمانگر خانواده، نیز معتقد است پستانک به دلیل اینکه یک انتخاب کاملاً قابل مشاهده است، به‌راحتی به نمادی برای قضاوت درباره عملکرد والدین تبدیل می‌شود. دیگران پستانک را می‌بینند، اما تمام داستان پشت آن را نمی‌بینند.

من فکر می‌کنم این دقیقاً همان جایی است که باید بین «اطلاعات پزشکی» و «نظر مردم» مرز بگذاریم.

اگر کودک به والدینش خیلی می‌چسبد، پستانک چه نقشی می‌تواند داشته باشد؟

کودکی که مدام به والدینش می‌چسبد، ممکن است در بعضی موقعیت‌ها به دنبال آرامش، اطمینان و احساس امنیت باشد. در چنین شرایطی، فقط حذف یک وسیله آرام‌کننده لزوماً مشکل اصلی را حل نمی‌کند.

بهتر است در کنار روش‌های آرام‌سازی متناسب با سن کودک، فرصت‌هایی برای تعامل آرام و بدون فشار هم ایجاد شود. بازی‌های فکری می‌توانند یکی از این فعالیت‌ها باشند؛ چون کودک در کنار والدش درگیر یک فعالیت مشترک می‌شود، توجهش روی یک کار مشخص قرار می‌گیرد و می‌تواند تجربه‌ای آرام و لذت‌بخش از وقت گذراندن با والد داشته باشد.

برای والدینی که به دنبال فعالیت‌های مناسب این سن هستند، مجموعه بازی فکری کودکان می‌تواند گزینه‌های متنوعی برای بازی مشترک و متناسب با سن کودک در اختیارشان بگذارد.

البته بازی فکری جایگزین رسیدگی به اضطراب شدید، مشکلات رفتاری یا نیازهای رشدی کودک نیست؛ هدف از چنین فعالیت‌هایی ایجاد یک فضای مشترک و آرام برای ارتباط با کودک است.

آیا باید پستانک را ناگهان از کودک بگیریم؟

اگر کودک مدت زیادی به پستانک عادت کرده، حذف ناگهانی آن همیشه بهترین روش نیست.

پستانک برای بعضی کودکان فقط یک وسیله نیست؛ بخشی از روال خواب و راهی برای آرام کردن خودشان است. بنابراین ممکن است حذف ناگهانی آن با مقاومت، بی‌قراری یا سخت‌تر شدن خواب همراه شود.

اگر هدف، کاهش وابستگی به پستانک است، معمولاً می‌توان به‌تدریج موقعیت‌های استفاده را محدود کرد؛ مثلاً ابتدا استفاده در زمان‌هایی غیر از خواب را کاهش داد و بعد سراغ عادت‌های مرتبط با خواب رفت.

البته روش مناسب به سن کودک و شدت وابستگی او بستگی دارد.

از طرف دیگر، اگر کودک بزرگ‌تر است و استفاده از پستانک همچنان ادامه دارد، مراجعه به دندان‌پزشک کودکان می‌تواند کمک کند مشخص شود آیا این عادت روی رشد دندان‌ها و فک اثر گذاشته یا نه. آکادمی دندان‌پزشکی کودکان آمریکا توصیه می‌کند کودک تا ۱۲ ماهگی یک «خانه دندان‌پزشکی» داشته باشد تا فرصت کافی برای آموزش پیشگیرانه و بررسی عادات دهانی فراهم شود.

آیا انتخاب نوع پستانک واقعاً مهم است؟

انتخاب پستانک مناسب اهمیت دارد، اما نباید تصور کرد شکل خاص یا یک مدل خاص می‌تواند تمام خطرات استفاده طولانی‌مدت را از بین ببرد.

مهم‌تر از اسم برند، رعایت اصول ایمنی و توجه به سن کودک است. پستانک باید متناسب با سن کودک باشد، سالم بماند و در صورت آسیب‌دیدگی تعویض شود.

از طرف دیگر، استفاده از پستانک‌هایی که با بند یا وسایل مختلف به کودک متصل می‌شوند، مخصوصاً هنگام خواب، موضوع کاملاً متفاوتی است و می‌تواند خطر خفگی یا گیرکردن ایجاد کند. آکادمی اطفال آمریکا صراحتاً نسبت به اتصال پستانک به لباس، گردنبند، اسباب‌بازی یا سایر اشیای خواب هشدار داده است.

آیا استفاده از پستانک کودک در نهایت خوب است یا بد؟

پاسخ درست برای همه کودکان یکسان نیست.

برای یک نوزاد چندماهه، پستانک ممکن است وسیله‌ای مؤثر برای آرام شدن و خواب باشد و حتی هنگام خواب با کاهش خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد همراه باشد. برای نوزادی که با شیر مادر تغذیه می‌شود، بهتر است تا تثبیت شیردهی برای معرفی آن صبر شود.

در مقابل، وقتی کودک بزرگ‌تر می‌شود و استفاده از پستانک به یک عادت طولانی‌مدت و مداوم تبدیل می‌شود، نگرانی درباره سلامت دهان و دندان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آکادمی دندان‌پزشکی کودکان آمریکا به‌طور مشخص نسبت به ادامه این عادت بعد از ۱۸ ماهگی هشدار داده و بر توقف عادت مکیدن غیرتغذیه‌ای تا ۳۶ ماهگی تأکید کرده است.

بنابراین چیزی که من در مورد پستانک مهم‌تر از «بله یا خیر» می‌دانم، سن کودک، دلیل استفاده، مدت استفاده و شرایط خود کودک است.

اگر پستانک به خواب نوزاد کمک می‌کند، استفاده درست از آن می‌تواند مزایایی داشته باشد. اگر کودک چند ساله شده و بیشتر ساعات روز با پستانک است، داستان کاملاً متفاوت می‌شود.

و شاید مهم‌تر از همه، تصمیم والدین نباید بر اساس نگاه غریبه‌ها گرفته شود. اگر نگرانی واقعی درباره دندان‌ها، شیردهی، خواب یا رشد کودک وجود دارد، جای پاسخ را باید از پزشک کودک یا دندان‌پزشک کودکان گرفت، نه از کسی که فقط چند دقیقه کودک را در پارک دیده است.

منبع