بازی‌های زمستانی کودکان؛ از برف‌بازی تا سرگرمی‌های گرم داخل خانه

بهترین بازی‌های زمستانی برای کودکان دو بخش دارند. در روزهای برفی با لباس لایه‌ای، نوبت‌های کوتاه و استراحت بین بازی، می‌توان آدم برفی ساخت، قلعه برفی چید و روی برف نقاشی کرد. وقتی مدرسه به‌خاطر برف یا آلودگی هوا تعطیل است، قلعه‌سازی با پتو، بادکنک‌بازی، گنج‌یابی در خانه، آزمایش با یخ و کتاب‌خوانی زیر پتو وقت کودک را پر می‌کند.

قاعده‌ی اصلی این است که همیشه باید به دما و کیفیت هوا نگاه کنید. در سرمای شدید یا روزهای آلوده، بازی بیرون را کم یا تعطیل کنید و بازی‌های پرتحرک را به داخل ببرید.

برای زمانی که خانه‌نشین می‌شوید و بازی ذهنی می‌خواهید، مجموعه‌ی بازی فکری کودکان انتشارات نردبان گزینه‌های خوبی دارد.

برف‌بازی ایمن؛ لباس و زمان مناسب

کودکان بیشتر از بزرگسالان در معرض سرما هستند، چون بدن کوچک‌ترشان زودتر گرما را از دست می‌دهد. وقتی مشغول بازی هستند، هم ممکن است به موقع نگویند که سرشان می‌شود.

لباس لایه‌ای

انجمن اطفال آمریکا توصیه می‌کند چند لایه‌ی نازک بپوشانید و با کفش عایق‌دار، دستکش یا متنه‌دستی و کلاه کاملش کنید. اگر لباس وقت بازی خیس شد، همان لحظه آن را عوض کنید.

بهتر است دستکش و جوراب یک لایه اضافه داشته باشند و قبل از بیرون رفتن، یک تنقلات مختصر بخورند تا انرژی و گرما داشته باشند.

چقدر سرد به بیرون رفتن مناسب نیست؟

انجمن اطفال آمریکا می‌گوید در دماهایی پایین‌تر از حدود ۲۶- درجه‌ی سانتی‌گراد، یا با احتساب باد، پوست در عرض چند دقیقه یخ می‌زند. بیمارستان‌های کودکان محتاط‌ترند؛ یکی از آن‌ها می‌گوید از حدود ۱۲- درجه به پایین، بهتر است کودک داخل خانه بماند.

بهتر است در هر شرایطی بازی را به چند نوبت کوتاه تقسیم کنید و بین آن‌ها کودک را به داخل ببرید تا گرم شود و چای یا شیر گرم، نه داغ، بخورد.

نشانه‌های سرمازدگی

بخش‌هایی مثل انگشت‌های دست و پا، بینی، چانه، گوش‌ها و گونه‌ها بیشتر آسیب می‌بینند. اگر پوست کودک بی‌حس یا گزگزکننده شد، قرمزی تبدیل به سفید و ورم‌کرده شد یا حباب زد، به سرمازدگی مشکوک شوید.

لرز شدید، خستگی و ناهماهنگی حرکتی هم نشانه‌ی سرمازدگی شدید است؛ این نشانه‌ها را فوراً جدی بگیرید. کودک را به محیط گرم ببرید و اگر نشانه‌ها ادامه داشت، به پزشک مراجعه کنید.

بازی‌های خلاقانه در حیاط برفی

برف، یک ماده‌ی بازی رایگان و بازانداز است که هماهنگی دست و تخیل را تمرین می‌دهد.

آدم برفی با وسایل خانه

برف‌ها را در سه قله‌ی بزرگ، متوسط و کوچک روی هم بگذارید. هویج، دکمه، شاخه و یک شال گردن‌بند برای آرایش آن کافی است. کودکان عاشق این‌اند که آدم برفی شخصیت بگیرد؛ اسم بگذارید و برایش داستان بسازید.

قلعه و تونل برفی

در ساخت قلعه، از ابزار تیز استفاده نکنید. اگر قلعه یا تونل برفی فرو بریزد، باید یک بزرگسال نزدیک باشد تا کودک را بیرون بکشد. این نکته در توصیه‌های انجمن اطفال آمریکا هم آمده است.

نقاشی روی برف

در چند اسپری آب‌پاش، آب و رنگ خوراکی مخلوط کنید و بگذارید کودک روی برف نقاشی کند. رنگ‌ها روی سفیدی برف به شکل جالبی دیده می‌شوند. لباس رنگی را بپوشانید که کثیف نشود.

ردیابی رد پا

رد پای اشخاص، پرنده‌ها و حیوانات را روی برف پیدا کنید و با هم حدس بزنید که مال کی است. این بازی کنجکاوی کودک را تقویت می‌کند.

سرخوردن با مراقبت

برای سرخوردن، وسیله‌ای که لبه‌ی تیز نداشته باشد و فرمان‌پذیر باشد انتخاب کنید. مسیر را از درخت، جاده و آب دور نگه دارید و همیشه زیر نظر باشید. کودک کلاه ایمنی بر سر داشته باشد.

وقتی مدرسه به‌خاطر برف یا آلودگی هوا تعطیل است

روزهای تعطیلی به نظم نیاز دارند. اگر برنامه نداشته باشید، کودک زود بی‌حوصله می‌شود. مقاله‌ی بی‌حوصلگی کودکان درباره‌ی این موضوع راه‌حل‌هایی دارد.

برای روزهای آلوده هم توجه کنید. راهنمای سازمان حفاظت محیط‌زیست آمریکا برای مدارس می‌گوید وقتی شاخص کیفیت هوا ناسالم می‌شود، باید فضای بسته برای کودکانی که آسم یا مشکل تنفسی دارند در دسترس باشد. اگر هوا آلوده است، فعالیت شدید را به داخل ببرید و اگر کودک سرفه کرد یا نفسش تنگ شد، بازی را متوقف کنید.

قلعه‌سازی با پتو و بالش

چند صندلی را کنار هم بگذارید و روی آن‌ها پتو بیاندازید. زیر پتو بالش، چراغ‌قوه و چند کتاب بگذارید. کودک می‌تواند این قلعه را خودش بسازد و نام بگذارد.

بادکنک نگه نمی‌دارد

یک بادکنک باد کنید و بگویید نباید به زمین برسد. همه می‌توانند با دست، سر یا زانو آن را بالا نگه دارند. این بازی خانه‌نشینی را به یک مسابقه‌ی حرکتی تبدیل می‌کند.

گنج‌یابی در خانه

چند اسباب‌بازی را در اتاق‌ها مخفی کنید و با یک نقشه‌ی ساده یا سرنخ های کلمه‌ای، کودک را به جست‌وجو بفرستید. با سرنخ‌های ساده شروع کنید تا دلشکسته نشود.

مسیر مانع‌دار با وسایل نرم

با بالش، پتو و بالشتک، یک مسیر مانع‌دار بسازید که کودک باید از روی آن‌ها بپرد، از زیرشان بخزد یا روی آن‌ها بلغزد. این بازی انرژی کودک را بیش از هر چیز تخلیه می‌کند.

آزمایش‌های ساده با یخ و برف

برف و یخ، مواد خوبی برای آزمایش اند. کودک می‌بیند که آب چگونه به یخ تبدیل می‌شود و برعکس.

ذوب کردن یخ با نمک

دو قله یخ را در دو بشقاب بگذارید. روی یکی نمک بپاشید و ببینید کدام زودتر ذوب می‌شود. کودک می‌فهمد که نمک یخ را سریع‌تر آب می‌کند.

یخ‌های رنگی

آب را با رنگ خوراکی در قالب‌های کوچک می‌ریزیم و یخ می‌بندیم. وقتی یخ‌ها آماده شدند، کنار هم می‌چینیم و نقاشی رنگی کنار پنجره می‌سازیم.

برف چقدر آب می‌شود؟

یک فنجان برف را داخل خانه بگذارید و وقتی آب شد، مقدار آن را با مقدار برف قبلی مقایسه کنید. کودک تعجب می‌کند که آب کم‌تر شده، و شما می‌توانید درباره‌ی هوای محبوس در برف با او صحبت کنید.

برف را نخورند و زبانشان را به یخ‌های خیلی سرد نچسبانند. از دستکش هم استفاده کنند.

کتاب‌خوانی زیر پتو؛ آیینی برای شب‌های زمستان

وقتی کودک از بازی بیرون برگشته و گرم شده، زمان خوبی برای کتاب خواندن است. یک پتو نرم، چراغ‌خواب، یک لیوان شیر گرم و یک کتاب، یک مراسم ساده می‌سازد که در شب‌های سرد به یک سنت تبدیل می‌شود.

مدت آن را حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه نگه دارید و بگذارید بچه‌ها خودشان کتاب انتخاب کنند. مقاله‌ی چگونه کودک را سرگرم کنیم ایده‌های کنار این آیین هم دارد.

انتشارات نردبان در کنار این مراسم، کتاب‌های علمی و محیط‌زیستی درباره‌ی فصل‌ها و طبیعت دارد که با برف و زمستان خوب هماهنگ می‌شوند.

سؤالات متداول درباره بازی زمستانی کودکان

چقدر می‌توان در برف بازی کرد؟

زمان ثابتی وجود ندارد. بازی را به نوبت‌های کوتاه تقسیم کنید و بین نوبت‌ها وضعیت پوست و خشک بودن لباس را چک کنید. وقتی کودک سرما یا خستگی نشان داد، داخل بروید.

آیا کودک شش ماهه هم می‌تواند برف‌بازی کند؟

نوزادان و خردسالان بیشتر از بزرگ‌ترها حساس‌اند و مدت بیرون‌رفتنشان باید کوتاه‌تر باشد. برای نوزاد، بهتر است با پزشک اطفال مشورت کنید.

بازی داخل خانه را چقدر طول بدهیم؟

مدت مشخصی لازم نیست. بازی‌های حرکتی را بین بازی‌های آرام قرار بدهید تا کودک هم انرژی خود را تخلیه کند و هم به آرامش برسد.